Inwentaryzacja fauny w KSM Ruda – słuchanie głosu przyrody

Zanim zaczniemy działać w terenie, musimy uważnie się przyjrzeć przyrodzie. Inwentaryzacja przyrodnicza prowadzona w ramach projektu „Przyroda bez granic…” na terenie KSM Ruda to nie tylko zbiór danych. To historia o życiu, które tętni w miejscach, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się poprzemysłowe i pozbawione naturalnej wartości.

W ramach naszych działań terenowych prowadzimy systematyczne obserwacje ptaków, ssaków, płazów, gadów i owadów zapylających. Lista gatunków, które udało się zaobserwować, jest imponująca – i stale się powiększa. W trakcie wizyt na terenie projektu „Przyroda bez granic” w okresie od lutego do lipca 2025, udało nam się zaobserwować 16 całkowicie nowych gatunków ptaków, co może stanowić dowód, że nasze działania sprzyjają zwiększeniu bioróżnorodności na tym terenie.

Ptaki – wskaźniki bioróżnorodności

Na liście naszych obserwacji znalazły się zarówno gatunki pospolite, jak i te wymagające szczególnej troski – np. brodziec piskliwy, czy dudek. Łącznie stwierdziliśmy występowanie ponad 70 gatunków ptaków, m.in.:

• dzięcioły: czarny, duży, średni,

• wróblowate: kapturka, kląskawka, brzęczka, skowronek, pliszki, dzwońce, trznadle, wilgi, zięby,

• ptaki wodne i błotne: kormoran, kaczka krzyżówka, łabędź niemy, gęś gęgawa, rybitwa rzeczna, czajka, sieweczka rzeczna,

• ptaki drapieżne: myszołów, pustułka, błotniak stawowy.

Tak wysoka liczba gatunków wskazuje, że teren kopalni – mimo przekształceń – nadal pełni kluczowe funkcje ekologiczne. Obecność ptaków jest nie tylko wskaźnikiem jakości siedlisk, ale również mobilizuje do podejmowania dalszych działań ochronnych.

Regularnie prowadzone obserwacje pozwoliły stwierdzić, iż na terenie projektu „Przyroda bez granic…” występuje 81,81% ptaków zaliczanych do indeksu FaBI – ptaków rolnych w Polsce.

Ssaki, płazy i gady – mniej widoczni, ale nie mniej ważni

Podczas obserwacji stwierdziliśmy obecność: sarny, zająca, lisa, a także typowych dla terenów podmokłych: żaby zielonej, ropuchy szarej i rzekotki drzewnej. Pojawiły się również zaskroniec i jaszczurka zwinka, co dowodzi, że mozaikowość siedlisk sprzyja obecności gadów i płazów, które są wrażliwe na zmiany środowiskowe.

🐝 Owady zapylające – fundament sieci życia

Wśród zapylaczy zaobserwowaliśmy m.in. pszczolinkę, murarkę, trzmiela kamiennika, bielinka kapustnika, pazia królowej oraz oczywiście pszczołę miodną. Ich obecność to nie tylko kwestia estetyki czy pożytku dla człowieka – to podstawa trwania lokalnych ekosystemów.

Tworząc odpowiednie warunki siedliskowe i zapewniając dostęp do pożywienia przez cały sezon wegetacyjny, chronimy nie tylko owady, ale także powiązane z nimi gatunki roślin i zwierząt. To początek efektywnego rewildingu.

Dlaczego inwentaryzacja fauny ma znaczenie?

✅ Poznanie bioróżnorodności terenu to punkt wyjścia do świadomej ochrony i zarządzania.
✅ Dzięki inwentaryzacji możemy projektować działania „nature-based”, które realnie odpowiadają na lokalne potrzeby.
✅ To także fundament dla komponentu edukacyjnego – bo nie da się chronić tego, czego się nie zna.

Nasza metodologia opiera się na ciągłych obserwacjach, analizie danych, dialogu z ekspertami i zaangażowaniu społeczności. To właśnie współdziałanie ludzi, nauki i natury – jest kluczem do trwałej zmiany.