Znaczenie inwentaryzacji flory na terenie KSM Ruda w kontekście projektu „Przyroda bez granic”

Inwentaryzacja przyrodnicza to jedno z kluczowych narzędzi oceny wartości ekologicznej danego obszaru. W przypadku terenów pokopalnianych, takich jak Kopalnia Surowców Mineralnych Ruda, umożliwia ona nie tylko identyfikację zasobów przyrodniczych, ale także planowanie działań wspierających rewitalizację krajobrazu w duchu rewildingu. Z uwagi na fakt, iż nasze badania i inwentaryzację prowadzimy od 2022 roku, to mamy pełniejszy obraz na to co dzieje się na naszym terenie projektowym. W tym roku zinwentaryzowaliśmy już 130 gatunków roślin, w tym 44 nowych (w porównaniu do projektu z 2022 roku)!

Charakterystyka dokumentowanej flory

W ramach projektu „Przyroda bez granic” prowadzona jest szczegółowa inwentaryzacja flory, obejmująca zarówno gatunki spontaniczne, jak i świadomie wprowadzone taksony o wysokim znaczeniu ekologicznym, wybrane w celu wspierania siedlisk dla ptaków i zapylaczy.

Zidentyfikowane gatunki obejmują m.in.:

• roślinność łąkową i nektarodajną: koniczyna biała i czerwona (Trifolium repens, T. pratense), chabry (Centaurea cyanus, C. jacea, C. stoebe), krwawnik (Achillea millefolium), komonica, len zwyczajny, kozibród,
• gatunki terenów wilgotnych: wiązówka błotna, krwawnica pospolita, tojeść rozesłana, irys żółty,
• roślinność ruderalna i pionierska: dziewanna, podbiał, mniszek, bylica, cykoria podróżnik, tasznik,
• krzewy i drzewa rodzime: dąb szypułkowy, olcha czarna, wiąz szypułkowy, buk, głóg, jarząb, tarnina, a także wierzba iwa i drzewa owocowe.

Obecność tak zróżnicowanych gatunków wskazuje na duży potencjał siedliskowy obszaru, co jest szczególnie istotne w kontekście tworzenia ekologicznych korytarzy i odtwarzania ciągłości krajobrazowej.

Mieszanka „Łąka dla dzikich ptaków” – praktyczne wsparcie dla bioróżnorodności

Jednym z kluczowych elementów działań było wybranie i wysiew 37-gatunkowej mieszanki „Łąka dla dzikich ptaków”, przygotowanej przez Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (OTOP) oraz firmą Łąki Kwietne.

Mieszanka została zaprojektowana z myślą o:

• zapewnieniu bazy pokarmowej dla ptaków ziarnojadów,
• wspieraniu zapylaczy dzięki ciągłości kwitnienia od wiosny do jesieni,
• tworzeniu siedlisk o wysokiej funkcji krajobrazowej i edukacyjnej.

Wprowadzenie tej mieszanki znacząco zwiększyło różnorodność terenów zielonych w obrębie KSM Ruda, jednocześnie poprawiając warunki bytowania dla ptaków, trzmieli, pszczół i motyli.

Ponadto wysialiśmy nasiona, które zebraliśmy na terenie KSM Ruda. Wśród zebranych przez nas nasion były: koniczyna czerwona, wrotycz oraz krwawnik.

Wnioski z inwentaryzacji – baza dla dalszych działań przyrodniczych

Dokumentacja botaniczna dostarczyła cennych danych umożliwiających:

• identyfikację siedlisk o największym potencjale przyrodniczym,
• ocenę zasobów roślin późno kwitnących – kluczowych dla owadów pod koniec sezonu,
• projektowanie działań opartych na rozwiązaniach przyrodniczych (Nature-Based Solutions),
• tworzenie powiązań między szatą roślinną a występowaniem wcześniej zinwentaryzowanych gatunków ptaków i zapylaczy.

Wpływ inwentaryzacji flory na działalność kopalni

Dla KSM Ruda inwentaryzacja flory stanowi niezbędny komponent strategicznego zarządzania terenem w kontekście środowiskowym, społecznym i komunikacyjnym. Dzięki niej możliwe jest:

• projektowanie działań rekultywacyjnych opartych na rzeczywistym potencjale siedliskowym,
• spełnianie współczesnych standardów zrównoważonego rozwoju w ramach polityk CSR (Corporate Social Responsibility – społeczna odpowiedzialność biznesu) i ESG (Environmental, Social and Governance – środowiskowe, społeczne i ładu korporacyjnego),
• zwiększanie transparentności działań środowiskowych wobec interesariuszy zewnętrznych,
• tworzenie terenów rekreacyjnych i edukacyjnych przyjaznych społecznościom lokalnym.

Prowadzona inwentaryzacja to nie tylko narzędzie diagnostyczne, ale także podstawa merytoryczna do działań rewaloryzacyjnych, które zmieniają poprzemysłowe krajobrazy w miejsca życia, edukacji i współistnienia z przyrodą.